พี่น้องช่วยกันดูแลอย่างไร เมื่อคนที่อยู่บ้านเริ่มทำไม่ไหว

ลองใช้มื้อเย็นหนึ่งมื้อคุยเรื่องงานที่ตกหล่น ตั้งแต่คนรับสายคลินิกถึงคนพาพ่อไปตัดผม แล้วตกลงให้รู้ว่าใครจะลงมือเมื่อไร

พี่น้องช่วยกันดูแลอย่างไร เมื่อคนที่อยู่บ้านเริ่มทำไม่ไหว

ภาพประกอบสมมติสำหรับบทความ

วันหนึ่งพี่สาวพูดว่า “ช่วยดูพ่อบ้างได้ไหม” น้องชายตอบว่าเมื่อวานก็เพิ่งโอนเงิน ทั้งคู่พูดเรื่องจริงคนละด้าน คนหนึ่งกำลังหาคนพาพ่อไปตามนัด อีกคนเข้าใจว่าที่บ้านขาดเงินค่าเดินทาง การชวนกันนั่งลงเขียนเรื่องที่ต้องทำช่วยให้เห็นงานซึ่งข้อความในกลุ่มครอบครัวเล่าได้ไม่หมด และเปิดโอกาสให้พ่อออกเสียงว่าวันธรรมดาที่เขาสบายใจเป็นอย่างไร

ถามเจ้าของชีวิตก่อนชวนคนเข้าวง

ลองคุยกับพ่อก่อนว่าเรื่องใดอยากตัดสินใจเอง อยากให้ใครอยู่ด้วย และชอบนั่งคุยเวลาไหน ถ้าพ่อเหนื่อยง่าย อาจเริ่มตอนกินผลไม้หลังมื้อเช้า ให้เขาอยู่เฉพาะช่วงที่ต้องเลือก บางคนสะดวกฝากข้อความเสียงหรือให้คนที่ไว้ใจอ่านความเห็นแทน ส่วนข้อมูลสุขภาพหรือเงินที่พ่อยังอยากเก็บเป็นส่วนตัว ก็ไม่จำเป็นต้องส่งให้ญาติทั้งกลุ่มเพื่อเริ่มแบ่งงาน [1] Family Caregiver Alliance

เปิดวงด้วยคำถามที่ตอบเสร็จได้วันนี้

ลองตั้งโจทย์ว่า “เดือนหน้าวันไหนไม่มีคนพาพ่อออกไปข้างนอก” แทนการเรียกทุกคนมาคุยว่าเราจะทำอย่างไรกับอนาคตทั้งหมด ส่งหัวข้อและเวลาจบให้อ่านก่อน คนเข้ากะหรืออยู่ต่างจังหวัดอาจส่งข้อจำกัดไว้ล่วงหน้าหรือโทรเข้าช่วงสั้น ๆ ถ้ามีเรื่องยากหลายเรื่อง ให้แต่ละคนเลือกเรื่องที่รอไม่ได้หนึ่งเรื่อง เรื่องมรดกหรือปัญหาเก่าที่ไม่เกี่ยวกับการเดินทางครั้งนี้จดไว้นัดคุยต่างหาก [1] Family Caregiver Alliance

แกะงานออกมาจากหนึ่งวันธรรมดา

ถามคนอยู่บ้านว่าเมื่อวานตั้งแต่ตื่นจนเข้านอนต้องทำอะไรบ้าง งานที่คนอื่นเห็นมักเป็นการพาไปโรงพยาบาลหรือซื้อของ แต่ก่อนออกจากบ้านอาจมีคนโทรเช็กวันนัด ขอรถที่ขึ้นสะดวก เตรียมอาหารให้คนที่อยู่บ้าน และตามใบเสร็จตอนกลับ ลองเขียนกริยาเพียงหนึ่งอย่างต่อบรรทัด งานที่กินเวลาไม่แน่นอนอย่างนั่งรอหน้าห้องตรวจก็เขียนลงไป คนที่รับจะได้ประเมินทั้งเวลาเดินทางและเวลารอ

ลองขีดเส้นใต้ช่วงที่คนหนึ่งต้องอยู่สองที่พร้อมกัน เช่น ไปรับผลตรวจในชั่วโมงเดียวกับที่ต้องไปรับหลานจากโรงเรียน จุดตัดแบบนี้บอกได้ทันทีว่าต้องหาคนเพิ่มจริงตรงไหน หรือใช้วิธีเปลี่ยนเวลารับเอกสารได้ไหม เมื่อมีงานที่พ่อยังอยากทำเอง เช่น จัดหมวกใส่กระเป๋าหรือเป็นคนบอกคนขับว่าจอดประตูไหน ให้จดไว้ด้วย พี่น้องจะได้ไม่เผลอเข้าช่วยจนพ่อหมดโอกาสทำส่วนที่ถนัด ส่วนช่องงานที่มีหลายคนเสนอตัว ให้เลือกคนหนึ่งเป็นผู้ยืนยันนัด อีกคนเก็บเวลาไว้ช่วยตอนขากลับ

ให้แต่ละคนเสนอสิ่งที่ทำได้จริง

พี่ที่หยุดงานวันธรรมดายากอาจสั่งของใช้และตามของขาดได้ น้องที่ทำกะดึกอาจขับรถได้เฉพาะบ่ายวันพุธ คนที่ยังดูแลลูกเล็กอาจทำกับข้าวเผื่อได้อาทิตย์ละครั้ง เปิดให้แต่ละคนระบุด้วยว่าช่วงไหนโทรหาไม่ได้ หรือมีค่าเดินทางเกินกำลัง อย่าใส่ชื่อคนที่ไม่ได้มาประชุมเพียงเพราะบ้านใกล้พ่อ วางช่องนั้นว่างไว้แล้วค่อยถามเจ้าตัว คำตอบว่าไม่สะดวกช่วยให้หาทางอื่นได้ทัน [2] Family Caregiver Alliance

ญาติที่มาประชุมได้ทางโทรศัพท์เท่านั้นอาจเลือกงานดูแลที่ทำจากต่างจังหวัดได้ เช่น ประสานนัดหมายและแจ้งผลให้คนพาไปทราบ

หนึ่งงานมีคนรับจบและคนรับช่วง

ประโยค “ทุกคนช่วยกันเรื่องรถ” ทำให้ต่างคนต่างรอ ลองเปลี่ยนเป็น “นิดโทรจองรถภายในวันจันทร์ แล้วบอกเวลารับในกลุ่ม ถ้ารถเต็มให้โทรหานัท” จดว่าจังหวะไหนจึงต้องเรียกคนสำรองด้วย นัทอาจช่วยจองคันใหม่ได้แต่ลางานไปด้วยไม่ได้ ส่วนคนที่พาพ่อไปให้ส่งเพียงเวลานัดกลับหรือสิ่งที่ต้องเตรียมครั้งหน้า รายละเอียดที่พ่อขอให้คุยเป็นการส่วนตัวให้เก็บไว้ในวงที่ตกลงกัน

เงินกับเวลาพูดคนละรอบได้

เมื่อต้องออกค่าแท็กซี่ ค่าจอดรถ หรือจ่ายให้คนมาช่วยอยู่บ้าน ลองวางยอดรายจ่ายที่เกิดเป็นประจำลงบนโต๊ะก่อน แล้วจึงถามว่าใครรับค่าไหนได้ การแบ่งเท่ากันทุกบาทอาจไม่ตรงกับกำลังของแต่ละบ้าน ขณะเดียวกันคนที่พาไปทุกครั้งอาจกำลังเสียรายได้จากการหยุดงาน หากต้องสำรองเงินให้พ่อ คุยกันว่าจะเก็บหลักฐานตรงไหน ใครคืนให้เมื่อไร และรายการใดต้องขอความเห็นพ่อก่อนใช้เงินของเขา

ตัวอย่างสมมติเมื่อวันนัดตรงกับวันตลาด

พ่อของอ้อมขายผักเช้าวันศุกร์และอยากกลับให้ทันเก็บร้าน พี่สาวที่เคยพาไปคลินิกเริ่มปวดหลัง น้องชายบอกว่าจะโอนเงินเพิ่ม พอฟังพ่ออธิบาย ทุกคนจึงเห็นว่าปัญหาคือพ่อไม่มั่นใจว่าจะมีใครอยู่เฝ้าร้าน ครอบครัวตกลงให้อ้อมโทรถามวันนัดที่เลือกได้ ให้น้องจัดรถ ส่วนหลานมารับเงินทอนและอยู่กับแม่ค้าที่ร้านข้าง ๆ จนพ่อกลับ พ่อเลือกเองว่างานครั้งไหนให้ใครช่วยและยังได้อยู่กับร้านของเขา

ถ้าคำว่าไม่ยุติธรรมดังขึ้นกลางวง

ให้คนพูดเล่าสถานการณ์หนึ่งเหตุการณ์ เช่น “สามพุธที่ผ่านมาเราต้องปิดร้านทั้งเช้า” แล้วถามว่าอีกครั้งอยากให้ใครช่วยตรงไหน คนฟังลองทวนสิ่งที่ได้ยินก่อนอธิบายข้อจำกัดของตัวเอง เมื่อเริ่มขุดเรื่องเดิมหรือพูดแทนพ่อ ให้พักแล้วกลับมาที่เรื่องซึ่งต้องตัดสินใจ หากคุยเองทีไรก็หยุดตรงที่เดิม ครอบครัวอาจชวนคนกลางที่ทุกฝ่ายยอมรับมาช่วยจัดลำดับการพูด โดยถามพ่อก่อนว่ารู้สึกสบายใจหรือไม่ [1] Family Caregiver Alliance

ปิดประชุมด้วยข้อความที่อ่านแล้วทำงานได้

ขอให้อาสาสมัครคนหนึ่งส่งสรุปสั้น ๆ หลังประชุม เช่น “อังคารนี้พ่ออยากออกจากบ้านเก้าโมง นิดรับหน้าที่เรื่องรถ นัทช่วยหารถเมื่อได้รับโทรศัพท์ อ้อมอยู่เฝ้าร้านถึงเที่ยง” ให้คนรับงานตอบรับด้วยตัวเอง จดเรื่องที่ยังไม่มีเจ้าภาพและกำหนดวันกลับมาหาคำตอบ หากพ่อต้องการอ่านเองก็ทำเป็นกระดาษตัวโตแผ่นเดียววางไว้ข้างปฏิทิน แยกรายละเอียดค่าใช้จ่ายหรือข้อมูลส่วนตัวออกจากใบที่แขกเห็นได้

ทบทวนหลังลองใช้จริงหนึ่งรอบ

หลังวันนัด ลองถามพ่อก่อนว่าอะไรที่อยากทำเหมือนเดิม แล้วถามคนรับงานว่าเวลาหรือค่าใช้จ่ายต่างจากที่คาดแค่ไหน บางครั้งรถมาตรงเวลาแต่พ่อรอนานจนเหนื่อย อาจต้องย้ายคนรับช่วงจากเช้าไปเป็นช่วงขากลับ การตกลงว่าจะทบทวนเมื่อไรช่วยให้ทุกคนกล้าลองรับงานโดยไม่รู้สึกว่าต้องทำไปตลอด ส่วนงานที่ยังขาดคนหลังทบทวน ให้บอกกันตรง ๆ เพื่อพิจารณาถามคนอื่นหรือหาบริการในพื้นที่ที่พ่อสะดวกใช้

แหล่งอ้างอิงและอ่านเพิ่มเติม

  1. Family Caregiver Alliance — Holding a Family Meeting
  2. Family Caregiver Alliance — Caregiving with Your Siblings

เกี่ยวกับบทความนี้

เผยแพร่เมื่อ
อัปเดตล่าสุด
ภาษาของเนื้อหา
ไทย
เผยแพร่โดย
Tongjai Nursing Home

อ่านต่อในหัวข้อที่เกี่ยวข้อง

เมื่อพ่อนึกคำไม่ออกหลังสโตรก ชวนคุยอย่างไรให้พ่อยังเป็นคนเล่า
ดูแลกันในครอบครัว

เมื่อพ่อนึกคำไม่ออกหลังสโตรก ชวนคุยอย่างไรให้พ่อยังเป็นคนเล่า

ปากกาหนึ่งด้าม รูปในโทรศัพท์ และจังหวะที่ลูกยอมรอ ช่วยให้คนที่มีภาวะเสียการสื่อความหลังโรคหลอดเลือดสมองบอกเรื่องสำคัญด้วยตัวเองได้

อ่านบทความ
เคาะประตูก่อนช่วยอาบน้ำ เมื่อผู้สูงอายุยังอยากมีพื้นที่ส่วนตัว
ดูแลกันในครอบครัว

เคาะประตูก่อนช่วยอาบน้ำ เมื่อผู้สูงอายุยังอยากมีพื้นที่ส่วนตัว

คุยเรื่องคนช่วย เวลาที่สะดวก และวิธีหยุดพัก ให้การดูแลความสะอาดยังอยู่ในจังหวะที่ผู้สูงอายุเลือกได้

อ่านบทความ
อยู่คนละจังหวัด จะช่วยดูแลพ่อแม่จากทางไกลอย่างไรให้ตรงใจ
ดูแลกันในครอบครัว

อยู่คนละจังหวัด จะช่วยดูแลพ่อแม่จากทางไกลอย่างไรให้ตรงใจ

ตั้งแต่เลือกเวลาคุยจนถึงนัดคนใกล้บ้านเมื่อโทรไม่ติด วิธีช่วยงานที่ทำจากไกลได้จริงโดยให้พ่อแม่เลือกว่าต้องการความช่วยเหลือแบบไหน

อ่านบทความ
กลับไปดูบทความทั้งหมด