ภาพประกอบสมมติสำหรับบทความ
เมื่อเช้าแม่ยังเลือกกับข้าวและคุยกับคนขายเหมือนเคย แต่พอตกบ่ายกลับไม่รู้ว่าอยู่ที่ไหนและจับประเด็นที่ลูกพูดไม่ได้ หากพบความสับสนที่เกิดขึ้นกะทันหัน ให้ขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ฉุกเฉินทันที ในประเทศไทยโทร 1669 หากอยู่ในโรงพยาบาลให้แจ้งพยาบาลทันที หากอยู่ที่ศูนย์ดูแล ให้แจ้งเจ้าหน้าที่ขอความช่วยเหลือฉุกเฉินขณะอยู่กับแม่ อาการที่เปลี่ยนเร็วอาจมีสาเหตุร้ายแรงและต้องประเมินทันที แม้จะมีช่วงที่กลับมาคุยรู้เรื่องขึ้นแล้วก็ตาม [1] NHS [2] Chelsea and Westminster Hospital NHS Foundation Trust [3] สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
ความเปลี่ยนแปลงจากเดิมสำคัญกว่าคำตอบที่ผิด
บางคนจำวันที่ไม่ได้มาหลายปี แต่ยังจำร้านใกล้บ้านและกินข้าวพร้อมคนในบ้านได้ทุกวัน สิ่งที่ควรบอกทีมคือวันนี้ต่างไปอย่างไร เช่น เมื่อวานยังคุยเรื่องอาหารได้ วันนี้มองผ่านลูกเหมือนไม่ได้ยินคำถามแม้เรียกเบา ๆ หลายครั้ง ไม่จำเป็นต้องทดสอบชื่อ อายุ หรือวันที่ให้ครบก่อนโทร ถ้าไม่แน่ใจว่าเป็นครั้งแรกเมื่อใด ให้บอกช่วงสุดท้ายที่เห็นเป็นปกติตามแบบของท่าน และช่วงแรกที่พบว่าเปลี่ยนไป [1] NHS
อาการเงียบก็เห็นได้ยากพอ ๆ กับอาการกระสับกระส่าย
ภาวะเพ้อสับสนเฉียบพลันหรือเดลิเรียมอาจทำให้กระวนกระวาย เห็นหรือได้ยินสิ่งที่ผู้อื่นไม่รับรู้ พูดวกวน หรือหวาดกลัว บางคนกลับง่วง ซึม ตอบช้า และดูไม่สนใจสิ่งรอบตัว ญาติจึงอาจดีใจว่าคืนนั้นแม่หลับง่ายทั้งที่แท้จริงปลุกคุยได้ยากผิดปกติ อาการอาจขึ้นลงระหว่างวัน บอกทีมถึงช่วงที่เงียบและช่วงที่กระสับกระส่าย แม้ตอนเจ้าหน้าที่มาถึงจะดูดีขึ้นก็ตาม [1] NHS [2] Chelsea and Westminster Hospital NHS Foundation Trust
บ้านเดิม คนเดิม ก็มีสาเหตุที่ต้องค้นหา
การติดเชื้อ โรคหลอดเลือดสมอง การบาดเจ็บที่ศีรษะ ภาวะน้ำตาลต่ำในบางคน หรือผลจากยา เป็นตัวอย่างของปัญหาที่อาจทำให้สับสนเฉียบพลัน หลังผ่าตัดหรือระหว่างเจ็บป่วยก็เกิดขึ้นได้ และบางครั้งมีหลายปัจจัยพร้อมกัน ญาติไม่จำเป็นต้องเดาให้ถูกก่อนพาไปรักษา การสรุปว่าเป็นเพราะอายุ สมองเสื่อมกำเริบ หรือแปลกที่อย่างเดียวอาจทำให้สาเหตุที่ต้องรักษาถูกมองข้ามไป [1] NHS [2] Chelsea and Westminster Hospital NHS Foundation Trust
เวลาโทรให้เริ่มจากสิ่งที่เกิดขึ้นตอนนี้
บอกตำแหน่งที่เข้าถึงตัวได้ จุดสังเกต เบอร์ติดต่อกลับ และอาการปัจจุบัน เช่น “คุณแม่อายุเจ็ดสิบแปด เมื่อเช้าคุยรู้เรื่อง ตอนนี้ซึมและไม่รู้ว่าอยู่บ้านตัวเอง” บอกด้วยว่ารู้สึกตัวและหายใจอย่างไร ถ้ามีอาการหน้าเบี้ยว แขนอ่อนแรง ชัก ล้มหรือศีรษะกระแทก ให้แจ้งทันที ถ้าลูกที่อยู่ต่างจังหวัดเป็นคนรับข่าว ควรให้คนที่อยู่ข้างแม่โทรขอความช่วยเหลือและบอกอาการจริงตรงนั้น โดยลูกช่วยประสานคนเปิดประตูหรือหาข้อมูลเพิ่มเติมได้ [1] NHS [3] สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
ระหว่างรอ ใช้เสียงที่คุ้นและคำสั้น ๆ
ให้คนที่แม่ไว้ใจอยู่ใกล้ พูดช้า ๆ ว่า “แม่อยู่บ้าน หนูอยู่ด้วย เราเรียกคนมาช่วยแล้ว” พูดซ้ำเท่าที่จำเป็น ลดเสียงโทรทัศน์และคนที่ล้อมรอบ ถ้าแม่กลัวสิ่งที่มองเห็น อย่าเสียเวลาพิสูจน์ว่าจริงหรือไม่ ลองยอมรับว่าท่านกำลังกลัวและยืนยันว่ามีคนอยู่ด้วย ดูความปลอดภัยรอบตัวและทำตามคำแนะนำของผู้รับแจ้ง หากอาการเปลี่ยนหรือซึมลง ให้รีบแจ้งทีมฉุกเฉิน ไม่จำเป็นต้องให้ตอบคำถามซ้ำ ๆ เพื่อพิสูจน์ว่ายังจำลูกได้ [1] NHS [2] Chelsea and Westminster Hospital NHS Foundation Trust
จัดคนหนึ่งอยู่ด้วย อีกคนเตรียมข้อมูล
หลังเรียกความช่วยเหลือแล้ว คนที่ว่างอาจหยิบถุงยาที่ใช้จริง รายการแพ้ยา รายชื่อโรคประจำตัว และข้อมูลติดต่อคนที่อยู่กับแม่ล่าสุด บอกทีมด้วยถ้ามียาใหม่ เพิ่งปรับยา ผ่าตัด ล้ม หรือเพิ่งกลับจากโรงพยาบาล แม้จะไม่แน่ใจว่าเกี่ยวกันไหม หากแว่นหรือเครื่องช่วยฟังตามปกติอยู่ใกล้มือ ให้เตรียมไปด้วย อย่าทิ้งแม่ไว้ตามลำพังเพื่อหาของที่หาไม่เจอ ส่งข้อมูลตามไปภายหลังได้ [1] NHS [2] Chelsea and Westminster Hospital NHS Foundation Trust
ระหว่างที่คนหนึ่งอยู่กับผู้สูงอายุ อีกคนอาจหยิบรายการยาที่อัปเดตล่าสุดไปให้ทีมรักษา หากหยิบได้ทันโดยไม่ทำให้การขอความช่วยเหลือล่าช้า
ตัวอย่างสมมติเมื่อพี่น้องเห็นอาการคนละช่วง
ลูกสาวคุยโทรศัพท์กับแม่ตอนเก้าโมง แม่ยังฝากซื้อกล้วยได้ตามปกติ ตอนเที่ยงเพื่อนบ้านพบว่าแม่นั่งงงอยู่บนชานและไม่รู้ว่าถ้วยข้าวตรงหน้าคืออะไร จึงขอความช่วยเหลือทันที พอติดต่อพี่ชายได้ แม่กลับจำชื่อพี่ชายได้ ครอบครัวไม่ควรยกเลิกการประเมินเพียงเพราะคำตอบดีขึ้น ให้บอกทีมทั้งสามช่วงเวลา ระบุให้ชัดว่าเวลาไหนใครเห็นเองและเวลาไหนเป็นข้อมูลทางโทรศัพท์ ข้อมูลนี้ช่วยให้ทีมเห็นอาการที่ผันผวนจริงแทนภาพเพียงช่วงสั้น
เมื่ออยู่โรงพยาบาล ขอให้ทีมรู้ว่าแม่ปกติเป็นอย่างไร
ญาติอาจอธิบายง่าย ๆ ว่าปกติท่านพูดภาษาไหน ได้ยินคำถามชัดเมื่อใส่เครื่องช่วยฟังหรือไม่ รู้จักคนคุ้นเคยแค่ไหน และต้องมีคนช่วยเรื่องใดอยู่ก่อน ถ้าระหว่างเยี่ยมแม่ง่วงลงกว่าตอนเช้าหรือไม่รับรู้เรื่องที่เคยเข้าใจ ให้บอกพยาบาลตอนนั้นเลย ถามทีมว่าในช่วงไหนควรอยู่เป็นเพื่อน จะช่วยให้ท่านรับรู้เวลาและสถานที่ได้อย่างไร และมีข้อจำกัดอะไรเรื่องอาหาร เครื่องดื่ม หรือการลุกเดินในตอนนี้ [2] Chelsea and Westminster Hospital NHS Foundation Trust
ก่อนกลับบ้าน ขอแผนที่คนเฝ้าอ่านแล้วทำตามได้
การฟื้นตัวใช้เวลาต่างกัน บางคนยังมีช่วงที่ความสนใจหรือความจำต่างจากเดิมหลังออกจากโรงพยาบาล ถามว่าแพทย์พบหรือยังสงสัยสาเหตุใด มีเรื่องอะไรต้องติดตาม นัดเมื่อไหร่ และคนที่อยู่บ้านควรทำอย่างไรหากยังไม่กลับสู่สภาพเดิม ขอให้บันทึกไว้หากมีสิ่งที่ช่วยได้ระหว่างนอนโรงพยาบาล เช่น เปิดไฟตอนมืดเพื่อมองเห็นนาฬิกาหรือมีแว่นคู่นี้ไว้ใกล้ตัว เมื่อเกิดความสับสนขึ้นใหม่อย่างกะทันหันให้ขอความช่วยเหลือฉุกเฉินอีกครั้ง [1] NHS [2] Chelsea and Westminster Hospital NHS Foundation Trust
เล่าเหตุการณ์ภายหลังด้วยความอ่อนโยน
เมื่อแม่รู้สึกตัวดีขึ้น ท่านอาจจำบางช่วงไม่ได้หรือยังกลัวสิ่งที่เคยเห็น ถ้าอยากคุย ลองเล่าสั้น ๆ ว่าตอนนั้นป่วย ลูกอยู่ด้วย และทีมช่วยดูแลอย่างไร ตอบเรื่องที่ท่านถามและให้เลือกว่าจะฟังต่อไหม ไม่ต้องเปิดคลิปหรือเล่าเรื่องที่น่าอายต่อหน้าแขก ถ้าความกลัวรบกวนการนอนหรือทำให้ไม่สบายใจต่อเนื่อง ให้เล่าในการติดตามรักษา ครอบครัวช่วยรักษาความรู้สึกปลอดภัยได้ทั้งขณะกำลังขอความช่วยเหลือและหลังพ้นเหตุฉุกเฉิน




